Aktualnie znajdujesz się na:PublikacjeCzytaj dalej

publikacje

Wspólniku, może już czas zmienić radę.
Puls Biznesu z dnia 13 lipca 2006 roku, autor Albert Stawiszyński, komentarz eksperta Paweł Litwiń
ski

 
Głosowanie Grupami


Jeśli akcjonariusze reprezentujący co najmniej 20 proc. kapitału zakładowego zgłoszą wniosek o wybór członka rady nadzorczej, to – bez względu na sposób jej powołania zapisany w statucie – wyboru powinno się dokonać na najbliższym  walnym zgromadzeniu wyłącznie w drodze głosowania oddzielnymi grupami. Jak to wygląda w praktyce? Na walnym tworzą się grupy mające na celu wybranie członków rady, przy obliczaniu ich wielkości bierze się pod uwagę kapitał zakładowy reprezentowany na walnym. Tworzy się tyle grup, ile miejsc należy obsadzić w radzie. Aby ustalić liczbę osób potrzebnych do utworzenia grupy, należy podzielić liczbę reprezentowanych akcji przez liczbę obsadzanych stanowisk w radzie. Akcjonariusze mogą należeć tylko do jednej grupy. Osoby, które ją utworzą i głosują na konkretnego członka rady, nie biorą udziału w wyborze pozostałych członków. W grę wchodzi także łączenie grup i wybór więcej niż jednego członka rady.  Podobne sposoby wyboru członków rady nadzorczej mogą zostać wprowadzone w umowie spółki z o.o.

Rada nadzorcza w spółce z o.o. i akcyjnej musi liczyć co najmniej 3 członków.

Rada nadzorcza w spółce publicznej musi liczyć co najmniej 5 członków.  

Udziałowcy lub akcjonariusze mają prawo wybierać członków rad nadzorczych, aby te brały pod lupę zarząd.

Karuzela zmian w radach nadzorczych ruszyła już kilka miesięcy temu. Trwa wymiana ich członków w spółkach z udziałem Skarbu Państwa. Nowe rady ma już publiczna telewizja i radio. Kilkanaście dni temu nowe składy pojawiły się też w regionalnych rozgłośniach radiowych. Ale podobnie dzieje się w innych spółkach, także prywatnych.

- W połowie roku najczęściej odbywają się walne zgromadzenia akcjonariuszy lub zgromadzenia udziałowców w spółkach. Wówczas niejednokrotnie dochodzi do wymiany władz - twierdzi Michał Wysocki, radca prawny z kancelarii Wysocki i Partnerzy.

Tak stało się w giełdowej spółce Simple, działającej w branży IT. 22 czerwca walne zgromadzenie akcjonariuszy dokonało wymiany całej rady nadzorczej.

- Była ona podyktowana tym, że niedawno zmienił się skład akcjonariatu spółki. Ponadto do rady wybrano osoby reprezentujące w niej spółkę partnerską, z którą zamierzamy się wkrótce połączyć - mówi Józef Taran, nowy szef rady nadzorczej Simple.

Wymiana rady nadzorczej w takich sytuacjach nie powinna dziwić. Nowi akcjonariusze chcą mieć wpływ na działalność firmy.

Badanie dokumentów

Członek rady reprezentuje przede wszystkim interesy strony, która go wydelegowała. Rada ma duże uprawnienia kontrolne. Ocenia zgodność sprawozdań finansowych z księgami i z dokumentami oraz ze stanem faktycznym, a także wnioski zarządu w sprawie podziału zysku lub pokrycia straty. Co roku składa udziałowcom lub akcjonariuszom pisemne sprawozdanie z wyników tej oceny. Czasem statut określa, że zarząd musi uzyskać zgodę rady na podjęcie określonej czynności, co rozszerza jej uprawnienia.

- Rada nie ma jednak prawa wydawać zarządowi wiążących poleceń w sprawie prowadzenia spółki. Wtedy wchodziłaby w jego kompetencje - mówi Conrad Wallenrodhe, partner z kancelarii Linkaters.

Jeśli członkowie rady zauważą, że w spółce niedobrze się dzieje, mogą doprowadzić do zmiany zarządu. Uchwały rady są ważne, jeśli na posiedzenie przybyła co najmniej połowa jej członków.

W spółce akcyjnej rada nadzorcza musi istnieć zawsze. Inaczej jest w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Tu jej powołanie nie jest obowiązkowe. Jeśli jednak kapitał zakładowy w spółce przekracza 500 tys. zł, a wspólników jest więcej niż 25, konieczne staje się powołanie w niej rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

Powołanie rady

Jakiego członka rady najczęściej wybierają akcjonariusze lub udziałowcy? Przede wszystkim takiego, do którego mają zaufanie. Ale nie tylko ten argument należy brać pod uwagę. Członek rady powinien znać na przykład prawo spółek.

- Dla dobrego wizerunku firmy warto powołać do rady niezależnych fachowców — twierdzi Conrad Wallenrodhe.

Tak jest w spółce Simple.

- U nas rada nadzorcza składa się w większości z członków niezależnych. Jej kompetencje określają przepisy prawa oraz statut spółki - mówi Józef Taran.

Czasami statut lub umowa spółki formułuje wymagania wobec członków rad. Na przykład dotyczące wykształcenia czy doświadczenia zawodowego albo wykluczające powoływanie osób, które w ostatnich pięciu latach były członkami zarządu spółki postawionej w stan upadłości.

Z reguły członków rady powołuje i odwołuje w tajnym głosowaniu zgromadzenie udziałowców lub walne zgromadzenie akcjonariuszy.

- Statuty spółek akcyjnych lub umowy spółek z o.o. mogą przewidywać inny sposób wyłonienia rady - tłumaczy Michał Wysocki.

Inaczej dzieje się w spółkach, których jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Zgodnie z art. 12 par. 1 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, członków rad nadzorczych powołuje i odwołuje w nich minister skarbu państwa.

Nie każdy może zostać członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

- Wykluczeni są członkowie zarządu, prokurenci, likwidatorzy, kierownicy oddziałów lub zakładów oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat — wyjaśnia Paweł Litwiński, radca prawny z kancelarii Tomczak i Partnerzy.

Alternatywa dla rady

Zdarza się niekiedy, że wspólnicy nie mają w radzie nadzorczej swoich przedstawicieli. Mogą jednak kontrolować spółkę. Przykładowo, w spółce z o.o. prawo kontroli przysługuje każdemu udziałowcowi. Wspólnik lub wspólnik z upoważnioną przez siebie osobą mogą w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki, sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. Czy zarząd może odmówić udzielania takich informacji? Tak, ale tylko wtedy, gdy są uzasadnione obawy, że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi jej znaczną szkodę.

- W razie odmowy udzielenia informacji wspólnik może żądać rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Powinna ona być powzięta w miesiąc od zgłoszenia żądania — dodaje Michał Wysocki.

Wspólnik może też złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do udzielenia informacji.
powrót

tel.: + 48 22 856 55 30
fax: + 48 22 856 55 33

ul. Kazimierzowska 46/48 lok. 4
02-546 Warszawa
budynek Klimt House

e-mail kancelaria@glcl.pl

Znajdź nas w google maps.
Zobacz lokalizację naszej firmy.